Ħbula stirati

Sinjuri! Sinjuri! Inġabru fit-tinda, ħa ngħidulkom kelma!

2007-07-21T06:30:00.002+02:00

"Ħbula stirati mhux xogħol ta’ psewdo-poeti (li minnhom illum għandna ħafna) li kemm kemm jafu fejn toqgħod il-poeżija aħseb u ara kemm għandhom ħila jdommu l-kliem skond is-sengħa letterarja. Ħbula stirati, madankollu, mhux intiż għal dawk li jaħsbu li l-poeżija waqfet f’Dun Karm, Rużar Briffa u Karmenu Vassallo, bir-rispett kollu li dawn jixirqilhom.

Dan il-ktieb huwa eżempju tajjeb tal-poeżija moderna u post-moderna fejn il-kittieb jittama li jikseb valuri li m’għadhomx komunement aċċessibbli permezz tar-reliġjon u tal-filosofija. Hija poeżija essenzjalment eżistenzjalista li tipprova tfittex sensibbiltà ġdida biex tissielet mal-kriżi ta’ l-identità li tkidd lill-poeti fis-sitwazzjonijiet ta’ l-eżistenza... l-inċertezza, l-imħabba, il-ġibda/bruda lejn gżiritna, is-sess, in-normi tal-moralità jew in-nuqqas tagħhom f’kull individwu. [...]

Ħbula stirati huwa ktieb li kull min għandu għal qalbu l-letteratura Maltija m’għandux jonqos li jakkwista."

Achille Mizzi

Sierra Distributors qegħdin joffru li jwasslulek kopja tal-ktieb.
Il-kunsinna hija bla ħlas.

Ċempel 2137 8576.

Oħra - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:42:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Oħra

Mara ħalli jissaddu fid-dawl tal-qamar dawn id-dwiefer
sa meta sorm ix-xemx
ineżża’ l-gideb,
ir-reliġjon,
il-qatgħa tal-blejd fil-leħja tal-patata …

Il-bidwi joħlom fil-bir
bil-piżelli tal-ġenna ...

Il-ġisem jixtieq ir-ruħ,
ir-ruħ tixtieq il-ġisem u qatt ma lagħbet il-passju

Is-supositorjus tad-deheb
jiġi bħal filokalja tal-mużika fil-bard ta’ Moska

U malet malt malata?

Nieklu ravjul tal-ħaxi

bl-ispinaċi

innoċenti
tagħna,,,,,,,,,.,.,,.

Kannierja - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:39:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Kannierja

Jekk inpoġġi ammont ta’ sbuħija
minn moħħi
fuq idejn tallab
issir tixbah
lil
alla
allatallab
talla’
lagħab
talb
ta’
tallab
t.b.
tlieta birra
u l-ispirtu saħan

Lillllllllllllllllllllllll - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:37:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Lillllllllllllllllllllllll

Lil dawk li jċappsu
subgħajhom fit-trab.
Lil dawk li nħallu
mill-katina tleqq.

Lil dawk li sparaw
il-ħruq ta’ moħħhom
fuq is-sufani.

Lil dawk li jaħdmu
t-tarmak iswed tal-kwiekeb.

Lil dawk li mmimaw
il-ferħ ta’ ġenn
fl-għanqbuta tal-mera.

Lil dawk li staħbew
fiċ-ċumnija ta’ qalbi.

Lil dawk
li tgħaqqdu fil-bellus
tan-ngħas.

Lil dawk
li saru nemel
u għebu
fl-għoli
xi mkien.

Lil dawk
li qatt ma
raw
is-silenzju
ta’ l-għasafar mitwijin
fil-ħġieġ tal-ġenna.

Kmieni filgħodu - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:35:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Kmieni filgħodu

Kmieni filgħodu meta l-kuluri
imutu fil-qiegħ ta’ l-affarijiet
kollox jimxi b’lura
u l-lingwa ta’ bil-lejl terġa’
lura fil-fliexken mimlijin
inka.

Kmieni filgħodu
meta jittewbu l-ewwel sħab fis-sema
meta t-traffiku ta’ l-għasafar jimtela fl-ajru
u l-ħsejjes kbar jilagħbu maż-żgħar
u l-bibien jinfetħu
u s-silenzju tat-twieqi jitwieled
fid-dawl ġdid
kmieni filgħodu.

U kieku jiena salib? - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:31:00.000+02:00

Qari ta' Alex Vella Gera

U kieku jiena salib?

Rajtek ġejja bl-offerti
bid-dmugħ ta’ moħħok fi plattina.
Kien hemm 3, 2, 1, jew erbgħa
u lanqas biex tisqi għasfur li kien
għadu jitwieled ma kellek.
Ħarist lejn wiċċek u qabadni l-għatx.
Għall-ewwel darba minn wara
dik il-mera saħħant it-toqob
tal-ħsibijiet tiegħek:
"Ġibu lura għax inħobbok," għidt inti
ġibu lura lura lura u
suffarina nħliet u spiċċajna fid-dlam.
Fis-skiet wara l-purtiera tal-ħġieġ
stennejtek
tinża’ u turini sidrek roża,
toħroġ idek biex twaddab il-ġebel
twaqqa’ ’l xi ħadd minn fuq xi bandla
għax dejqek
u x-xita bdiet nieżla u l-ħbula
bdew jinżlu u d-dmugħ beda jikber
ġo kuċċarina
u gdibt bħall-ewwel inbid li
żżidlu zokkor u gdibt
bħall-ajruplan tal-plastik
u gdibt meta kont taf li
kelli kanser (f’xi żmien)
(Għalfejn) => biex tieħu l-flus tiegħi

Orbot idejk bħal tifla zgħira
u jiena nżilt minn hemm
u gdimtlek għonqok.

Ħolma - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:26:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Ħolma

Ħolma ġo kamra sewda u telefown abjad.

- ċempel Ċali -

drinnnnnnn
drinnnnnn

"Jien jisimni Ċali"

U qalli: Strieħ,
toqgħodx tiġri wara ħajtek - int borża duħħan,
mera tonda fejn l-infinit jittappan bis-swaba’ ta’ l-imqass -

u qalli,
jew għidtlu:

"Imħadda waħda hawn ġos-sodda waħedha".

Rejp innoċenti - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:21:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Rejp innoċenti

Għandi swaba’ twal
fihom l-a b ċ d
e
u
taħt il-laħam
il-mużika tal-ħmieġ

il-melodiji tal-ħsieb

nibda bihom
fl-oroskopju ta’ ruħek.

Niskomponi
l - a - r - p - a
bejn saqajk fjura bbalzmata ġo grotta
u fl-abissi tal-lejl imxarrab
hemm il-funtana tal-ħoss

daħħalt
dħalt
ajma
amen
ajme
jna ma xxxxxxxxxxxxxu
u l-anġlu ta’ ħajtek intilef
meta jien ħriġt minn ġo fik.

Riċetta - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:19:00.000+02:00

Qari ta' Alex Vella Gera

Riċetta

... lill-Kid

Immaġina swaba’ tal-ħġieġ
pjanu tal-ħġieġ
sikkina tal-ħġieġ
tojlit pejper tal-ħġieġ bid-demm miegħu
petne tal-ħġieġ
minuti tad-dqiq
dell iswed isawwat dell ieħor
xita ta’ ħġieġ
immaġinani niekol dubbiena
l-inka mill-qamar
napkin bis-sadid
Bach b’sormu barra
iġerrieh mill-ġewwa tiegħu
riħa ta’ ħabs
ħabel ta’ qanpiena
flixkun ta’ l-ilma mtaqqab
l-aħħar ħarsa ta’ wieħed ħa jitgħallaq
it-tmiem ta’ soru
verġni żverġnata
pitazz magħluq
pjazza mejta
sieq waħda
kelma waħda
lazz maħlul
bank vojt
buttuna miftuħa
il-mewt ta’ ommok
id-disinn f’idejn missierek
it-tfal jilagħbu
b’għasfur mejjet
kollox tal-ħġieġ
kollox talba waħda
miżien wieħed
somma waħda
........============*************************
ħajja waħda.

Requiem lil imnieħri - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:14:00.000+02:00

Qari ta' Kevin Saliba

Requiem lil imnieħri

Nobgħod il-mutur li għandi
ġo moħħi
Il-Mera
[Iss.. Il-Merat]
"L-applawsss tal-molekoli f’xi
splużjoni
ħamra fuq tapit
tas-silġ"
Il-ħofra sewda
it-telefonata fil-mera
il-ħabel inviżibbli tal-ħġieġ
it-tletin għoqda f’ismi
(L-imqass jistenna
tazza ħalib)
"Il-logħba tal-fjuri li jitkellmu
fin-nifs tat-twiebet"
Il-mera
id-dell ta’ mnieħri wirdiena
tgħum fl-abjad tal-ħajt
il-fiżiku ta’ mnieħri
il-ġlekk tal-vellut
u fil-but jerġa’ jistaħba mnieħri.

Imnieħri onest
alavolja l-vjola jibqa’ vjola

Imnieħri onest
ħa konkors ta’ sbuħija u werwer
il-kliem fil-kotba u l-insetti fl-inkwatri.

Ix-xemx nieżla - (Ċali Grima)

2007-07-09T21:02:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Ix-xemx nieżla

Hemm ċentimetru għoli
fejn jegħreq il-ħsieb

u t-tifel żgħir jilbes l-ingwanti
tal-gomma

u jaqra fil-polz
it-taħbit tax-xemx

tissara ma’ l-aħħar għoljiet
qabel ma jsajjarha l-lejl
f’dan id-dlam ta’ bla forma
fejn minn taħt
jiġu sparati
il-porvli blu
tal-baħar.

Post-Scriptum - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:53:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Traduzzjoni tal-poeżija omonima ta' Antonin Artaud

Post-Scriptum
(lil dawk kollha li rħejt waħidhom warajja)

Min jien?
Mnejn ġej?
Jiena Kevin Saliba
u ngħid dan
għax naf kif għandi ngħidu,
ma ddumx wisq
ma tara dan ġismi t’issa
jiċċaqċaq f’biċċiet
u jissawwar
f’mitt elf faċċata
misħuta
f’ġisem ġdid
fejn int ma tkun
tista’ qatt iżjed
tinsieni.

U Hemm Aħna - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:42:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

"This time it seems to be another misplaced rendez-vous
With you, the parallel of you, you."
Misplaced Rendez-Vous, Marillion

U Hemm Aħna
(lil Keyleigh)

Hawn int, mill-ġdid hawn quddiemi tkebbisni
b’għajnejk jobżqu l-lava lewn il-lavanda.

U hawn aħna, b’ħsiebna ’l fuq fis-sħab f’dal-ftuħ
nimirħu fil-beraħ ta’ ruħi ta’ lbieraħ.

Iżd’hemm huwa, ir-riħ laqqiegħ li jsorr fih
ir-ritornell tar-rimonta ta’ dar-ritorn.

Hawn jien. Terraqt lura biex troddli lura
iż-żrigħ li żrajt fix-xejn għalina t-tnejn.

Lejn Sliem Dejjiem - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:32:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

"There are things known and there are things unknown, and in between are the doors of perception." - Aldous Huxley

Lejn Sliem Dejjiem
(lil Neville)

Kif tfaqqa’ mill-qiegħ bi fqiegħ il-faqqiegħ
u tistenbaħ miblugħ bla għamad fir-ruħ,
tibżax mill-frammenti jqattru mill-menti,
tmerraq f’dal-ħolqien lejn sliem mid-dejjiem.

Mur iddewweb fid-dwiem l’jisboq kull kliem
ħa xxammem l-ilwien tal-baħar fiddien.
Ħarislu fir-riħa ħa ttegħimlu l-fwieħa
u bejn daħka u demgħa ssemma’ lis-sema.

Dik hi n-Nirvana, mhix aktar Samsara,
issibha f’kull għoġba li tmiss, li tara.
Xejn xejn tant itqis f’dal-qmis man-narċis,
’żda ntreħa ħa tfur bħal fjur f’kull kulur.

Biss itbissem fl-għadajjar u mur lemmaħ
lix-xmajjar, dak ir-rifless sbejjaħ ħlejju
tat-tfajjel Narċisju. U ibqa’ kif ġej,
sew bi nhar sew bil-lej’ - sellej mal-Mulej.

Addendum - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:22:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

"There are only nine Heavens, Nine Qur’anic Heavens, the projection of which is repeated seven times in the Creation of each Underworld. The rest of Creation is a LIGHT show maintained by the illusion of time." - Carl Johan Calleman, The Mayan Calendar

Addendum

Kun af,
..............li huwa Disgħa n-numru ta’ Smewwiet,
..............li jiddu kull darba għal Seba’ darbiet,
..............fuq Fasla ta’ Disa’ Sottodinjiet,
..............matul Sebat Ijiem u Sitt Dalmiet.

Tinsiex,
..............iżjed ma tterraq ’il boghod mill-Ħolqien
..............inqas taf tqejjes li ġej minn li kien,
..............u iżjed ma tmeri lis-somom tal-ħin
..............inqas se tagħraf li hemm Pjan Divin.

Mill-bqija,
..............kull tikwin huwa spettaklu fittizju
..............ta’ DIJA u maġija, mikbus, miżmum
..............minn żmien żemżem, bl-illużjoni senswali
..............tad-distanzi fl-ispazji, u s-sens taż-żmien.

L-Intiena Nittiena - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:15:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Traduzzjoni tal-poeżija Love Stinks, ta' Moira Egan

L-Intiena Nittiena

Qalbi,
tinħasad xejn meta sħun tħossni nxammem
dak il-ħandaq t’abtek irejjaħ mill-qiegħ,
bħal qajżu jixxewwaq għall-fwieħ tal-foqqiegħ.

Veru emminni, jirvellawli l-ormoni
dawk l-irwejjaħ ta’ melħ, ta’ miżża u ta’ misk, ma’
dika t-tikwisa tmarrar ta’ feromoni.

Hekk togħġobni: b’dik l-intiena nittiena,
bħal meta nġibek, u wara ssir daħna.
Ma nistax għalihom lil dawk li jmasħnu

li fit-tqaxlif u t-tindif jgħix id-Divin.
Kellu raġun Napuljun meta qal lil
Josephine, "il-paċċu itilqu bl-iżlaċċu".

Mela ħallik minn dal-qaħbec ċuċati
tal-qalb kontra l-moħħ, jew tal-laħam u r-ruħ:
għax mgħarraq ġo ġismek ’rrid ’l Alla nifhem.

Għax
minn hemm ixiegħer, minn hemm biss tilmħu jfiġġ,
fl-għaxwa tas-sess, għarqan xraba, mill-ġisem.

Notturn - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:09:00.000+02:00

Qari ta' Twanny Cassar

“I often think that the night is more alive and more richly coloured than the day.” - Vincent Van Gogh

Notturn (Lil Vincent Van Gogh)

Ma hawn xejn isbaħ mil-lejl.

Mhux dak tas-Sibt fl-għaxija
tal-ġenn u l-frattarija,
lanqas il-lejl ta’ l-irqad
li jtir qisu ma kien qatt.

Iżda lejl inin bil-mod
fis-skiet jittektek jirtogħod,
ilbieraħ ilu li għadda
u l-għodwa għadha ’l bogħod.

Eh, trid tħobbu l-lejl
għax il-lejl hu x-xejn
u x-xejn huwa l-baħħ
u l-baħħ huwa l-lejl.

U trid tidra tixbhu l-baħħ
għax dak biss jista’ jsabbrek
meta għad taħbat tintebaħ
kemm tabilħaqq int waħdek.

Virili Ribelli - (Kevin Saliba)

2007-07-09T20:01:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Virili Ribelli
(b’omaġġ lil Otto Weininger)

Indem Adam għax bit-tqaċċit tad-dewlgħa
ħaġġiġt iċ-ċaħda tad-dehen u tas-sinsla.
Indem j’Adam għax fis-saħna tad-demm
nixxift int l-imħuħ u għabbixt int ir-ruħ.

La int bist il-ħaddejn,
kif se noqordu r-redgħa?

F’tagħxiq u f’tixniq il-ħolqien qarrieq
nitriegħex mill-ġens li jriegħed ir-riedni,
minn ħanġra li xxoqq waqt leħħa ta’ berqa
imfaqqgħa b’qilla fl-eqdem żminijiet.

La żegħilt bil-biżlejn,
kif qatt nista’ ninfeda?

Iżd’ara:
.............jien, ta’ virili ribelli li jien
.............ħa nżarrad żokorti sal-barri għammiel,
.............biex naħfen b’id waħda l-medda taż-żmien,
.............inwiddeb sa ngiddeb il-gidba tal-ġmiel.

Tremors - (Kevin Saliba)

2007-07-09T19:59:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Tremors

Tempesta tremenda
dit-tempra tal-masklu maskulin,
tempesta titbaqbaq
bil-beraq u l-ħalel
titqellel tiżbroffa
fl-għargħar, bil-lejl u bi nhar.

Bufura mqanqla
dit-tempra tal-masklu maskulin,
bufura fix-xahar ta’ Jannar
tregħida tiddagħdagħ fid-dahar
waħħâm iwaħwaħ fil-fwar,
najjâr inagħnagħ bil-ħrar.

Burraxka qalila
dit-tempra tal-masklu maskulin,
volpi jivvampja jiħmar
dragun ifajjar in-nar
vulkan itajjar ix-xrar,
burraxka tixkatta f’murtal.

Godscare - (Kevin Saliba)

2007-07-09T19:58:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Godscare

’L hinn minn kull waqt u mument imminenti,
hemm seħer setgħani jsaħħar il-menti
hemm magu immanenti u traxxendenti
hemm ġenju esiġenti u omnipotenti,
xejn ma jaħrablu għaliex omnixxenti.

Lil hinn mill-materja intelliġenti,
hemm enti potenti dejjem timponi
hemm anti-materja trid l-attenzjoni,
hemm ras kbira dinja appik se timplodi
kif tħakkek ma’ ħsiebek, moħħok jisplodi.

F’kull rokna hawn fl-art, f’kull roqgħa fis-smewwiet,
hemm ħaġa moħġaġa b’mijiet t’ismijiet
hemm qlajja’ senswali mit-twila u bla sies
hemm mostru jixpakka għax b’saħħtu u bla qies,
sadist-patriċida jisplodi ġon-nies.

M’hemmx x’tiddefinixxi. U d-demm inixxi,
waqt l’inti tpixxi, sa ma tisparixxi.

Addio O Dio (Nhar l-Għabex ta' l-Idoli) - (Kevin Saliba)

2007-07-09T19:51:00.000+02:00

Qari ta' Norbert Bugeja

“The concept of ’God’ was until now the greatest objection to existence ...

Addio O Dio (Nhar l-Għabex ta’ l-Idoli)

Ħa jiddu jixegħlu wċuħna leqqiena
f’tempji tax-xmux u l-istilel dehbiena.

Għax max-xfiq ixxabbatna
fit-tlellix tad-dehen u l-frisk
nilqgħu fostna l-anti-krist
f’nhar il-għabex ta’ l-idoli.

Ħa jiddu jinxtegħlu l-iġsma leqqiena
fl-imqades tax-xmux u l-qmura dehbiena.

Għax fuq it-Tabor tlajna
ġgajta għatxana, ġgajta mxajtna
biex inxerrdu fjuri skuri
quddiem il-qabar t’alla.

… We deny God, we deny the responsibility that originates from God: and thereby we redeem the world.” - Friedrich Nietzsche

Saħħiet - (Antoine Cassar)

2007-07-09T19:28:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Saħħiet

Saħħa, blata ta’ qalbi, il-port kenni tar-ruħ,
saħħa festa tar-raħal, u l-briju għal għonq it-triq,
saħħa, ħajt tas-sejjieħ, saħħa, ħamrija tfuħ,
saħħa dell tal-ħarruba fej’ iżarżar il-werżieq.

Saħħa, kamarti mdawla, saħħa, sema miftuħ,
saħħa rdum ta’ l-Imnajdra, saħħa Wied iż-Żurrieq,
saħħa, xemx wisq sabiħa, u taqli wisq l-imħuħ,
saħħa tfajla Maltija li għebet maż-żerniq.

Saħħa, pulitċi mxaħħma, saħħa, ambjent meqrud,
saħħa ġawhra tal-baħar maħkuma llum mid-dud,
saħħa ġenna ta’ l-art li ma tinsab imkien.

Saħħa. Dal-iben ħali li ta’ tfajjel ħalliem
tar ’l hemm mingħajr ma ried, ġie lura u sab is-skiet,
tgħallem, tmallat, u nbiegħ. Tlaqtek. Daqshekk. Saħħiet.

U niġi nfittxek - (Antoine Cassar)

2007-07-09T19:25:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

U niġi nfittxek

Iċċempel. Niġi nfittxek. Malli tiftaħli l-bieb,
nitlef, fil-ġmiel ta’ wiċċek, ir-ruħ, il-qlugħ, il-ħsieb.
Nitlaq kollox għalik. It-tfajla tal-ġurnata,
il-wens tas-solitudni, il-vrus li nqaxt fuq blata.

Das-seklu li għadu jibda, miżgħud bl-inbiħ tal-klieb,
iġegħilni nkompli nħabrek kif nista’ biex nitjieb,
u għalkemm naf li ma rridx nibni mrammti fuq artek,
niġi għandek bħallikieku se nsib is-skiet f’kamartek.

U nerġa’ niġi nfittxek, ħa nkompli nfannad fik,
għax fik niftaħ għeluqi, għax fik nilmaħ għeruqi,
għax kewntek ħalla baħar li tqallibni u li ttuqni,

das-seħer li għandek fuqi bħal imwieled mill-kwiekeb
iżommni fuq saqajja, dil-qalb mikruma għalik
teħtieġek bejn dirgħajja, u hawn, arani, riekeb

xewqa tnemnem fid-demm, għajnejk jimlew kull m’hemm,
did-dgħajsa sejra tegħreq sakemm il-lejl jintemm.

Muñeca checa - (Antoine Cassar)

2007-07-09T19:19:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Muñeca checa

Ahoj, krásko! Miluji. Let us indulge again,
pozor! kelb taħt il-lożor, deux amants par hasard:
blíž a blíž, níž a níž, –tvář, xagħar, jazyk, xufftejn,
krk, sider, podpaždí–; the easy words grow hard,

milwija qisha háček, je brûle comme un phare.
–Dláň, ňadra, qalbi ħadra–, this plastic tunnel strain,
sbohem, lásko. Umírám –pupík, kuxxtejn, pochva–
Pust’! Nemačkej mi ruku! Tini nifs. Tokrob xejn.

Eras eros y tánatos en una sola noche:
cerezas en las eras, plátanos en el coche,
mesillas con goteras, semillas en derroche.

Eppoi, post-coital void. Sirt maħta, xaħma, tajn,
bobbing about unbuoyed in an ocean not mine ...
Chi siam noi? Arbres sans feuilles. Allein, mein Schrei ist klein.

Pupa Ċeka

Hawn, sbejħa! Inħobb. Ejjew nitfissdu mill-ġdid, / ar’hemm! kelb taħt il-lożor, żewġ maħbubin b'kumbinazzjoni: / eqreb u eqreb, ´l isfel ´l isfel, –ħadd, xagħar, ilsien, xufftejn, / għonq, sider, abt–; il-kliem faċli jsir iebes,

milwija qisha háček, nikwi qisni fanal. / –Palma ta’ l-id, żejża, qalbi ħadra–, dat-tħabrik ta’ mina plastika, / saħħa, qalbi. Immut –żokra, kuxxtejn, għoxx– / ħallini! Tagħfaslix idi! Tini nifs. Tokrob xejn.

Int kont eros u tanatos f’lejla waħda: / ċirasa fil-qiegħa tad-dris, banana fil-karozza, / komodini jqattru, żrieragħ bir-rimi.

Imbagħad, baħħ poskojtali. Sirt maħta, xaħma, tajn, / tiela’ u nieżel bla rbit f’oċean li mhux tiegħi ... / Min aħna? Siġar bla weraq. Iżda waħdi, l-għajta tiegħi hija żgħira.

Paroles pour Julie - (Antoine Cassar)

2007-07-09T19:12:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Paroles pour Julie

Roses red, violets blue, this mosaic is for you,
pour toi, jolie lectrice, pour tes grands yeux lyriques,
porque un día sin poesía es cual un mar sin azul,
u għax hemm vrus b’demm mikbus li jġegħluni naħseb fik.

Tessere d’ieri e d’oggi, d’inchiostro rosso e blu
to you, a science apart, the art which makes hearts speak;
se il mondo moribondo ti spinge troppo giù,
meta trid, ftakar ftit fil-kliem li ktibt għalik:

«¿Quién llega desafiando los enigmas de un día,
forzando que me ponga a su nombre descifrar?»

La risposta fu Giulia, giglio d’Andalusia,
spiral stairway to the stars in the strands of her hair,
son visage cache une plage, ses paupières barrent une mer,
ses pupilles tiennent une île où j’ai naufragé un soir.

These words, for you to take, are not for old times’ sake
(and now, for once, I’ll break the frame of the mosaic),

iżd’għax jekk tassew hemm alla
– chère amie –,
rajtu jgħaddi taħt qawsalla
– un bel dì –,
smajtu jgħanni bil-kitarra
– alhelí –,
dwar il-baħar, dwar l-imħabba
– bumblebee –,
mitluf xi mkien fil-ħabba
– belle Julie –
t’għajnejk.

Kliem lil Julie

Wardiet ħomor, vjoletti koħol, dal-mużajk għalik, / għalik, qarrejja ħelwa, għal għajnejk liriċi u kbar, / għax jum bla poeżija qisu baħar mingħajr blu, / u għax hemm vrus b’demm mikbus li jġegħluni naħseb fik.

Ċagħak tal-bieraħ u tal-lum, bil-linka ħamra u blu / lilek, xjenza apparti, l-arti li ġġiegħel jitkellmu l-qlub; / jekk id-dinja moribonda tnikktek wisq, / meta trid, ftakar ftit fil-kliem li ktibt għalik:

«Min hi din ġejja tisfida l-enigmi ta’ darba, / u qiegħda ġġegħilni nipprova niddeċifra isimha?»

It-tweġiba kienet Giulia, ġilju ta’ Andalusija, / garigor lejn il-kwiekeb fit-trofof ta’ xagħarha, / wiċċha jaħbi ramla, xfar għajnejha jgħattu baħar, / ħbub għajnejha jżommu gżira fejn lejla waħda nnawfragajt.

Dawn il-kliem, hawn għalik, mhumiex għaż-żmien ħelu li għaddielna, / (u issa, għal darba, se nikser il-gwarniċ tal-mużajk),

iżd’għax jekk tassew hemm alla / – ħabiba għażiża –, / rajtu jgħaddi taħt qawsalla / – jum sabiħ –, / smajtu jgħanni bil-kitarra / – ġiżi safra –, / dwar il-baħar, dwar l-imħabba / – naħla ħelwa –, / mitluf xi mkien fil-ħabba / – Julie sbejħa – / t’għajnejk.

Azul - (Antoine Cassar)

2007-07-09T19:06:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Azul

Azul, te quiero azul, azul como la mar
tal-Qrendi. Vieni, scendi, porte-moi sur les ondes,
entre acianos marinos, lejl u nhar, near and far,
take me down, let me drown, sa għerq iż-żerq tal-fond ...

Blanc et noir? J’en ai marre! Ô qu’on me laisse choir!
Azul. Not grey, nor blond, no soggy northern pond,
saphir, kaħlani nir, tout être, ne rien avoir,
in quel regno di quiete my subprimordial bond.

Azul, azul del sur, blu dipinto di blu,
la mer, cette grande lumière, toi la vague, moi l’île nue …

O to be who I was, who I was to be me!
O for my wretched soul to dissolve into the sea!

Familja, meta mmut, la tixħtunix fit-tebut:
remmduni, u xerrduni fil-baħar ta’ Ħaġar Qim.

Blu

Blu, irridek blu, blu bħall-baħar / tal-Qrendi. Ejja, inżel, ħudni fuq il-mewġ, / qalb fjurdulis tal-baħar, lejl u nhar, fil-qrib u fil-bogħod, / ħudni ’l isfel, ħallini negħreq, sa għerq iż-żerq tal-fond ...

Abjad u iswed? Jiena xbajt! O kieku jħalluni naqa’! / Blu. Mhux griż, jew bjond, mhux xi għadira kollha ndewwa tat-tramuntana, / żaffir, kaħlani nir, li nkun għalkollox, li ma jkolli xejn, / f’dik is-saltna tas-skiet ir-rabta subprimordjali tiegħi.

Blu, blu tan-nofsinhar, blu mpinġi bil-blu, / il-baħar, dad-dawl kbir, int il-mewġa, jien il-gżira għarwiena ...

O li nkun min kont, li min kont ikun jien! / O li ruħi misħuta tinħall fil-baħar!

Familja, meta mmut, la tixħtunix fit-tebut: / remmduni, u xerrduni fil-baħar ta’ Ħaġar Qim.

Ciao amore ciao - (Antoine Cassar)

2007-07-09T18:56:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Ciao amore ciao

Adagio, a tuo agio, il festeggiar d’un bacio,
tbissima lewn ix-xemx, turisti f’art il-ħolm,
arc-en-ciel, que tu es belle!, deux corps qui font une ombre,
si scioglie la mia lingua, e chiudo gli occhi, e taccio...

mais, vrai, j’ai trop pleuré! Bufera a fine maggio,
de rigueur, le malheur, perduto ormai l’amor,
old and cold, my soul sold, the seams of dreams untold,
e il cuore dissecato in un tubo da saggio.

Ahimè, me equivoqué, faccio un auto da fé,
una rosa è una rosa, ma tu sei una sposa,
u għad ninsa, għad ninsa t-togħma ta’ ġildtek ħalib il-mogħża...

papillon de janvier, laissons-le, ça y est,
colorín colorado, este cuento se ha acabado,
my friend, this is the end, adieu, ho abdicato.

Ciao amore ciao

Bil-mod, kif jogħġbok, il-festa ta’ bewsa, / tbissima lewn ix-xemx, turisti f’art il-ħolm, / qawsalla, x’int sabiħa!, żewġt iġsma jixħtu dell wieħed, / ilsieni jinħall, u nagħlaq għajnejja, u niskot...

iżda, veru, bkejt wisq! Burraxka fl-aħħar ta’ Mejju, / bilfors, l-għawġ, mitlufa armajn l-imħabba, / xiħ u biered, ruħi mibjugħa, il-ftuq ta’ ħolm li ma ntqalx, / u l-qalb imqattgħa ġo provetta.

Jaħasra, ħadt żball, nagħmel auto-da-fé, / warda hija warda, iżda inti għarusa, / u għad ninsa, għad ninsa t-togħma ta’ ġildtek ħalib il-mogħża...

farfett ta’ Jannar, inħalluha, daqshekk, / kulur ikkulurit, dil-ħrafa spiċċat, / ħabiba tiegħi, dan hu t-tmiem, addijo, abdikajt.

White Knight Syndrome - (Antoine Cassar)

2007-07-09T18:49:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

White Knight Syndrome

Ribussa ai miei pensieri un desiderio d’ieri,
chagrin malin d’amour, a cold and burning bliss,
mil noches sin dormir, il sogno in cui non c’eri,
u f’qalbi l-lejla jriegħed, niftakar f’ħarstek biss ...

ancor, l’andirivieni di lunghi lunghi treni,
elf ilment, mein Herz brennt, hombre de traje gris,
fil-bla tmiem ta’ għajnejk is-seħer tal-misterji
kollha ta’ l-univers, and more, much more than this ...

enough, c’est fou, rien plus, c’est tout, now let it be,
daqshekk, basta così, ir-riħ li ’l bogħod ġie jtajrek
illejla niżżih ħajr, ô belle dame sans merci;

għada jisbaħ ukoll, u nisbaħ jien mingħajrek,
je change dame et cheval, je change de chevalier,
niente più niente al mondo se penso solo a te.

Sindromu tal-Kavallier l-Abjad

Terġa’ tħabbat fuq ħsibijieti xewqa tal-bieraħ, / niket malinn ta’ mħabba, hena kiesħa u taħraq, / elf lejl bla rqad, il-ħolma li ma kontx fiha, / u f’qalbi llejla jriegħed, niftakar f’ħarstek biss ...

mill-ġdid, il-ġej u sejjer ta’ trejnijiet twal twal, / elf ilment, qalbi tlebleb, raġel ta’ libsa griża, / fil-bla tmiem ta’ għajnejk is-seħer tal-misterji / kollha ta’ l-univers, u aktar, wisq aktar minn dan ...

aqtagħha, din ġennata, xejn aktar, dak kollox, issa ħallih, / daqshekk, hekk biżżejjed, ir-riħ li ’l bogħod ġie jtajrek / illejla niżżih ħajr, o xbejba ta' bla ħniena;

għada jisbaħ ukoll, u nisbaħ jien mingħajrek, / nibdel xebba u żiemel, nibdel il-kavallier, / xejn u xejn fid-dinja jekk fik jien naħseb biss.

Nhar ta' Tnejn - (Antoine Cassar)

2007-07-09T18:46:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

Nhar ta’ Tnejn

Nhar ta’ Tnejn, jum il-baħħ, another day from hell,
fan più e più rumore gli idioti dell’orror,
oil galore, crush the poor, my wallet’s now a whore,
u l-kultura tinxtara fl-irkejjen ta’ burdell;

moħħi fik, I’m a freak, tallaron mi laurel,
gobiernos antinómadas bombardean el amor,
ksir ir-ras, it will pass, neqred nilmenta ngorr,
et je m’éloigne encore, et encore plus loin d’elle.

Tfajliet sbieħ, moħħ ir-riħ, ma’ macho boys bis-snieter,
oh such fun! like my gun? bumm, bumm! l’oiseau est mort,
l-eroj jiftaħar b’rixu, min qal li Alla kiefer?

Mala tempora currunt, quest’era è di furor,
nhar it-Tnejn, nhar ix-Xejn, rebħet mill-ġdid ix-xabla,
u int li qatt ma narak, għid, x’tifhem int bl-imħabba?

Nhar ta' Tnejn

Nhar ta’ Tnejn, jum il-baħħ, ġurnata oħra mill-infern, / jagħmlu aktar u aktar storbju l-imbeċilli ta’ l-orrur, / żejt bir-rimi, aħqar lill-fqar, il-portafoll tiegħi sar jitqaħħab, / u l-kultura tinxtara fl-irkejjen ta’ burdell;

moħħi fik, jiena skerz, qaċċtuli r-rand, / gvernijiet antinomadi jibbumbardjaw l-imħabba, / ksir ir-ras, għad jgħaddili, neqred nilmenta ngorr, / u nkompli nitbiegħed, u nitbiegħed aktar minnha.

Tfajliet sbieħ, moħħ ir-riħ, ma’ macho boys bis-snieter, / isa x’gost! togħġbok l-ixkubetta tiegħi? bumm, bumm! l-għasfur miet, / l-eroj jiftaħar b’rixu, min qal li Alla kiefer?

Dawn żminijiet mill-agħar, din l-era ta’ furur, / nhar it-Tnejn, nhar ix-Xejn, rebħet mill-ġdid ix-xabla, / u int li qatt ma narak, għid, x’tifhem int bl-imħabba?

C'est la vie - (Antoine Cassar)

2007-07-09T18:15:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

C’est la vie

Run, rabbit, run, run, run, from the womb to the tomb,
de cuatro a dos a tres, del río a la mar,
play the fool, suffer school, żunżana ddur iddur,
engage-toi, perds ta foi, le regole imparar,

kul u sum, aħra u bul, chase the moon, meet your doom,
walk on ice, roll your dice, col destino danzar,
métro, boulot, dodo, titla’ x-xemx, terġa’ tqum,
decir siempre mañana y nunca mañanar,

try to fly, touch the sky, hit the stone, break a bone,
sell your soul for a loan to call those bricks your home,
fall in love, rise above, fall apart, stitch your heart,

che sarà? ça ira! plus rien de nous sera,
minn sodda għal sodda niġru tiġrija kontra l-baħħ,
sakemm tinbela’ ruħna mill-ġuf mudlam ta’ l-art.

C'est la vie

Iġri, fenek, iġri, iġri, iġri, mill-ġuf sal-qabar, / minn erbgħa għal tnejn għal tlieta, mix-xmara sal-baħar, / ilgħabha ta’ l-iblah, bati l-iskola, żunżana ddur iddur, / involvi ruħek, itlef il-fidi, tgħallem ir-regoli,

kul u sum, aħra u bul, iġri wara l-qamar, aħbat ma’ xortik, / imxi fuq is-silġ, itfa’ d-dadi, iżfen mad-destin, / metro, xogħol, irqad, titla’ x-xemx, terġa’ tqum, / tgħid dejjem għada u l-għada ma ssebbaħx,

ittanta tir, miss is-sema, aħbat mal-ġebel, ikser għadma, / biegħ ruħek għal self biex dawk iċ-ċnagen issejħilhom darek, / innamra, itla’ ’l fuq, inqasam f’biċċiet, ħit qalbek,

x’se jkun? kollox jgħaddi! xejn aktar mhu se jkun minna, / minn sodda għal sodda niġru tiġrija kontra l-baħħ, / sakemm tinbela’ ruħna mill-ġuf mudlam ta’ l-art.

In città - (Antoine Cassar)

2007-07-09T18:10:00.000+02:00

Qari ta' l-awtur

In città

All ephemeral is, and yet at once is not,
e va e viene il vento, u jvenven iż-żmien,
the same clock ticks and tocks for those who bear and rot,
siempre y nunca durmiendo, iduru mingħajr tmiem.

Le flou il est partout, no why, no who, no what,
la hawn, la hemm, la llum, la waħdi, la flimkien,
no existe el ayer, tomorrow is but a plot,
e siamo tra qua e là, u qatt ma nkunu mkien.

Così in città mi sto, no space or time to think,
donde un millón de muertos la nada van buscando,
perdus dans ses cages noires de sol a sol sin fin.

Hawn kien ix-xejn ta’ ħajti, and here the missing link:
sapere che lontano la vita in me cercando
fis-sliem bla tmiem ta’ raħli il-ħajja vera nsib.

Fil-belt

Kollox effimeru, u f’daqqa waħda mhuwiex, / u ġej u sejjer ir-riħ, u jvenven iż-żmien, / l-istess arloġġ itektek għal min iwelled u jitherra, / dejjem u qatt reqdin, iduru mingħajr tmiem.

Il-frugħa kullimkien, ebda għaliex, ebda min, ebda xiex, / la hawn, la hemm, la llum, la waħdi, la flimkien, / il-bieraħ ma jeżistix, l-għada mhux ħlief plott, / u qegħdin bejn hemm u hawn, u qatt ma nkunu mkien.

Hekk fil-belt ninsab, bla spazju jew ħin għall-ħsieb, / fejn miljun mejjet ix-xejn imorru jfittxu, / mitlufin fil-gaġeġ tagħhom minn xemx għal xemx bla tmiem.

Hawn kien ix-xejn ta’ ħajti, u hawn il-ħolqa nieqsa: / li nagħraf li ’l bogħod il-ħajja nfittex fija / fis-sliem bla tmiem ta’ raħli l-ħajja vera nsib.

Brussell - (Mario Vella)

2007-07-09T17:31:00.000+02:00

Kant u mużika ta' l-awtur

Minn ġo ħġieġa mtappna rajtu jimbotta l-bagalja u jiċkien
minn ġo ħġieġa mtappna lħaqna farfarna l-aħħar tislijiet
lill-għażiż ħija li bħall-pluridekorati l-oħra qata’ l-biljett
u b’xiber sogħba sellem lill-blata u sebaħ fil-kontinent

"Isma’ meta trid
ejja żurni ftit
għax hemm fuq sabiħ
imma jagħmel il-ksieħ
u ħu ħsieb dak ir-riħ
misħun bl-għasel u mistrieħ"

Rajtu jdub fix-xefaq
bħal kewkba maż-żerniq
il-qaħba milli kellha
setgħet ittih, setgħet ittih

L-imħuħ ta’ ġenerazzjoni li mingħaliha lsienha sabet fil-qiegħ ta’ kexxun fi Brussell,
fuq mejda t’uffiċċju modern “Luxembourg”
psewdokittieba, artisti, politiċi li setgħu kmandaw rispett
unanimament xammru d-dublett fetħu blogg u sarrfu ċekk

"Isma’ meta trid
ejja żurni ftit
għax hemm fuq sabiħ
imma jagħmel il-ksieħ
u ħu ħsieb dak ir-riħ
misħun bl-għasel u mistrieħ"

Rajtu jdub fix-xefaq
bħal kewkba maż-żerniq
il-qaħba milli kellha
felħet ittih, felħet ittih

Mgħawweġ bħal musmar - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:25:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Mgħawweġ bħal musmar li tħarreġ taħt l-eħrex imrietel
għal ħafna żmien ħabbejt l-għajat ta’ l-imrieħel,
l-isħab mitluqin bħal kpiepel,
u x-xmajjar jitkaxkru qishom sriep
minn bejn sider il-wied.

U wara meta qgħadt naħseb fis-skiet ...

ħassejt jien ukoll
ix-xenqa ta’ l-ilmijiet
fi triqithom lejn l-ibliet

iżda l-ħlewwa li ħassejt qabel malajr tintesa.
Kemm tista’ l-qalb ta’ bniedem tesa’ ?

L-aħħar għanja tal-baħħar - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:19:00.000+02:00

Qari ta' Alex Vella Gera, Mark Vella u Twanny Cassar

Max-xafra tax-xefaq barxu għajnejna,
minn xtutna musfara tbakkarna.
Għajnejna fir-riħ żebbġu d-demgħat,
u bħal sħab mal-mewġ tkaxkarna.

Jum welled jum u l-ebda art ma lmaħna,
fis-sema bajdani bħal għajn l-agħmi
xejret denbha ħarsitna għatxana.
U taħt il-poppa rabbejna l-annimali.

Fil-qlugħ imqawsa jilheġu fir-riħ
tħaddnet imkeffna xewqitna.
Tbenninna mill-mewġa tinġabar fil-qiegħ,
u ma’ wiċċna ċċappset bewsitha.

U ħlomna flimkien l-imwieġ mudlama
jitremblu mistura f’żaqqiet allatna,
u fl-ixkuma tat-tranja li ħallejna warajna
tfasslet il-libsa ta’ vjaġġ mingħajr tama.

Minn sħaba sewda mxaħħma, bħal daqqa ta’ ħarta
faqqgħet berqa li ċarrtet is-sema bħal karta!
Il-baħar tmasħan, dahar muqran li qam minn elfejn raqda;
ħa nifs qawwi ’l barra sakemm ċkien u tbaxxa.

Fil-quċċata ta’ mewġa li b’saħħa twerwer ġarrietna
’l hemm u ’l hawn bħal ġugarell fl-idejn qerrieda ta’ tarbija
rajna mdawla minn sajjetta art ġdida tleqq ħadranija
u lejn din l-omm, bl-aħħar qatriet ta’ saħħitna, ersaqna.

Nifisna ċċarrat f’elfejn biċċa
u x-xini tqanżaħ u żgiċċa
għal ġo qala tongħos in-nagħsa ħadra li tfur
u tgeżwer madwarha l-għajat ta’ elf għasfur.

Fuq wiċċ l-ilma tkemmex is-sema
hekk kif erħejnielha għal fuq l-art
u bir-reqqa qandilna lsienna taċ-ċomb
tul il-mergħat irvellati tas-sodda fejn qomt.

Xtaqt xebbahtek - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:16:00.000+02:00

Qari ta' Alex Vella Gera

Xtaqt xebbahtek ma’ leqqet il-jum,
iżda x-xemx xjaħet,
il-bjuda nġabret
u tgeddset fija xenqa xurbana
biex nixrob minn dik l-għajn li ma tisqix
lanqas werqa mill-ġmiel t’għajnejk.

Ġieli nimraħ fil-pajsaġġ mistur,
fejn fis-sema jitpinġew id-dijagrammi tat-tjur,
fejn taħt it-tisbit fieragħ tal-ġwienaħ
nistenbaħ fid-dawl li trabba
fl-irkejjen minsija ta’ l-ifjen imħabba.

Għal kemm-il jum ġarrejt dak is-sejf
magħġun mill-azzar imkebbes ta’ xufftejk?
U li kieku sibtek ma’ wiċċi x’kont insejjaħ tiegħi
ħlief l-għadajjar jixirfu fuq l-għoljiet ta’ ħaddejk?
Tini d-demgħa li ġġelben u tnixxi
mill-misteru ta’ għajnejk.

Xuxtek nokkli titmewweġ ma’ dahrek
’l isfel tisserrep lejn wied imsarnek.
Xuxtek xita mudlama
mat-tieqa li ssawrek.
Qed infittex fejqan fid-dlamijiet ta’ xagħrek.

Dgħajfin għajnejja - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:08:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Dgħajfin għajnejja meta tħares lejja
tittawwal ħarstek minn wara ħajtek.
X’ħa nsemmik meta nitbiegħdu?
Ġurdien, tigra jew assedju?

Dgħajfin riġlejja meta tersaq lejja
kont ili nieqes mill-id materna
u minn dufrejk issawret xewka eterna.
Debba, siġra, jew imperu?
F’xiex tinbidel meta nitbiegħdu?

Tleqq ix-xita - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:06:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Tleqq ix-xita mal-ħġieġa tat-tieqa,
imbagħad ir-ragħad.
Ninxteħet quddiemek,
ma’ l-art, ma’ saqajk,
bħal kelb immansat ...
il-gidma tal-ħabel m’għonqi ssikkat.

- Il-qalb xjaħet,
wara li ħadet li xtaqet,
iżda għad-dawl tax-xemgħat
il-ħoss nissemma’ tal-passi tiegħek fil-ġenna.
Sammar ma’ qalbi l-bewsa ta’ l-hena.
Ma niflaħx iktar nisma’ u nistenna.

Illejla semmini f'ħolmtok - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T17:00:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Illejla semmini f’ħolmtok.
Wasslilhom l-aħbar li rġajt fostok.
Ix-xagħar tqawwa bħal mewġa xitwija,
u l-għajn imsaħħba saret bnazzi.
Nibtu l-fjuri fir-ramel saqwi,
fejn darba frixna sodda
taħt swidija profonda
u kaligrafija ta’ kwiekeb,
sakemm max-xefaq inqliet xemx friska
li ħassret kull tikmixa minn leħinna,
kull aċċent minn ġisimna,
kull tifkira tat-tfulija
mix-xjuħija li writna.

Iben iben iben ibni - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T16:57:00.000+02:00

Qari ta' Alex Vella Gera

Iben iben iben ibni
miexi fuq l-art li tgħaffiġni
xbajt mill-istess
b’kull ħaġa li tmiss
u b’hekk tħajjart taħrab tiġri

Mill-jasar tat-toroq
mid-djar imgeddsin
mill-għajnejn dojoq
li jgħassu ’l xulxin

Mixjiet twal f’pajjiż mudlam
l-uċuħ tad-djar kulur il-għadam

Iben iben iben ibni
l-għaraq tiegħek isaffini
ma ħadtx wisq ħwejjeġ miegħek
ftit kellek li sejjaħt tiegħek
la ħbieb u lanqas familja

Ġo sodda mtebbgħa
maġenbek xebba
kellek timsaħ demgħa tleqq
bħal ġawhra minn xofftejha
u tbaxxiet rasek meta lmaħt
iż-żelqa ta’ oħra ma’ ħaddejha

Infridtu ħesrem, aħjar hekk
u minkejja s-sħana kont liebes ġlekk
’il fuq ’il fuq kont se tivvjaġġa
u ma tħallix warajk l-iċken traċċa

Iben iben iben ibni
feddej ta’ kull ma jisimni

Iben iben iben ibni
sir ħaġa waħda mas-sema li għammidni

Fil-ħemda ta’ l-ajruplan
fl-aħħar is-serħan
vjaġġ twil
ta’ elfejn mil ...

Ħoll, ħoll
dak il-fil li jorbtok
bħal ħuta ma’ sajjied
bħall-injam ma’ l-irmied

l-istorbju ma’ l-iskiet.

Iben iben iben ibni
la mdejjaq u lanqas hieni

Iben iben iben ibni
ħrabt miż-żiffa li twennisni

Nifs wara nifs
fl-arja safja ta’ l-ajruplan

Nifs wara nifs
tbajja’ inviżibbli u sħan

Nifs wara nifs
taħrablek rogħda
fl-arja friska ta’ l-ajruplan.

Iben iben iben ibni
ilsir ta’ kull ma ħelisni
tixxengel f’belt li qatt ma seħtitni
tistenbaħ f’kamartek, bil-għatx u barrani ...
qalb poplu bajdani
timxi b’ritmu samrani ...

Taħt fanal leqqieni - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T16:55:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

Taħt fanal leqqieni
smajt il-kant ta’ għasfur.

L-għanja tiegħu mhix tiegħi
iżda xorta ħassejtni sinjur.

Prometju l-Ħali - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T16:51:00.000+02:00

Qari ta' Mark Vella

... u ma flaħtx iktar
interraq madwar
is-soltu nar
li ħsibt
li ksibt
fil-linji rqaq
tat-toroq u s-sqaq barranin -

u xufftejn ma’ widnejn
gerrmu kelmtejn:
"Dak hu dak it-tali,
dak hu Prometju l-Ħali,
dak hu dak
li ġie lura
inaqqar il-frak
u jaħbi l-ħmura
mit-tbenġil
tad-daqqiet tas-skiet".

... u xi ħsibt
li se ssib
met’erġajt qrib
il-qraba u tfulitek?

L-għadam ta’ ħajtek?
Leħen missierek
isaħħanlek widintek?

"Kantuniera
minn fejn tidher farka baħar,
sa biex ninsa,
sa biex niftakar ..."

u xufftejn ma’ widnejn
igerrmu kelmtejn:
"Dak hu dak it-tali,
dak hu Prometju l-Ħali,
dak hu dak
li jomgħod il-frak
li waqgħu mill-bniedem li kien".

Il-farfettier u l-farfett - (Alex Vella Gera)

2007-07-09T16:44:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Il-farfettier u l-farfett.
Arranġament wisq perfett!

Bħalu niġri bla nifs warajja,
bħalu ngħix din l-eħrex ġrajja.

Fil-ġnien fejn xejn m’hu xejn
inxejjer ix-xibka
u nperper ġwinħajja.
F’dil-ħarba li ħrabt
qed nitgerbeb f’saqajja ...

u l-ebda werqa ma toffri l-kenn.

Għiduli, x’jifdal minni meta l-kaċċa tintemm?

Il-kejl - (Mario Vella)

2007-07-09T16:37:00.000+02:00

Qari ta' Norbert Bugeja

Minn tuli mimdud, fuq żaqqi nitmiegħek
għal ġisem li b’jedd kellu jkun midfun f’sodda miegħi
taħt dawn il-kutri tqal xi minn daqqiet immattar minkbejja
li laħqu draw l-irdoss ta’ kuxxtejk marbutin ma’ riġlejja
l-irqad li qatt ma jasal pront wara t-titwiba
ma niftakarx jekk kinux erbgħin sebgħin jew mija
in-nemex fuq imnieħrek żgħir inkaljat bejn żewġt ikwiekeb
li d-dija tagħhom m’erġajtx rajt mindu r-riħ ġarr il-weraq jitriegħed
il-ħoss tal-kitla fuq in-nar ma’ sbieħ il-jum m’għadux jidwi fil-kċina
fuq siġġu l-flokk u qalziet li ħallejt warajk għadhom mitwija
spiċċa l-pjaċir ta’ skuża mbenġla wara t-tmasħin
issa li ftakart li l-qomos bojod imorru fil-kexxun t’isfel
issa li nifhem il-bżonn ta’ sħun u kiesaħ sabiex jiġik fietel
l-ashtray li ma titbattalx qabel timtela sa ruħ missierha
is-sidin li mniżżel insejt kull meta fdajtlek il-Fiat
in-noti li għal kull xejn kont twaħħal mal-bieb tal-friża
subgħajk li bilfors ridt taqta’ sabiex tuża sikkina
il-vizzji kollha li bihom kont togħxa timpikani
wieħed wieħed inberikhom u nsejħilhom lura fi ħdani
ta’ warajk ħerqana offrew dak li int ma ridtx twiegħed
u ħadtilhom ritratt hekk kif bil-mod rawni nitbiegħed
bħali lkoll ħallsu mingħajr qatt ma raw bqija
għax l-ebda qies ma kien preċiż daqs il-kejl tiegħek

Żommha ċivili - (Mario Vella)

2007-07-09T16:26:00.000+02:00

Qari ta' Antoine Cassar

Żommha ċivili
żommha ċivili
faxxa għall-ġerħa, aħdar għall-bili

Żommha ċivili
żommha ċivili
abjad fuq iswed, inka ġol-vini

Żommha ċivili
fidi għall-fidili
ħelsien proviżorju kif titlob il-liġi

Żommha ċivili
… … u semi-servili
torbothiex ma’ qalbek u lanqas mat-tustiera
keffinha fil-kutra li qabbilt mal-purtiera

Firien - (Mario Vella)

2007-07-09T16:05:00.000+02:00

Qari ta' Kevin Saliba

Il-ġurdien laħaq sar far
qattus rieqed, farka ġobon ma fadalx
ir-raġun jieħdu l-għajat
iż-żarbun infexx jidħak bl-iskarpan
it-tqarbin tbissem lill-qrar
ix-xellug quddiem mera lemin sar

L-Assedju ż-żgħir - (Mario Vella)

2007-07-09T15:48:00.000+02:00

Qari ta' Norbert Bugeja

Tamietna fuq dahar it-Tramuntana baħħarna lejn Sqallija
jekk tmissna x-xorti sal-lejla hemm imnejn tfiġġ Pantelleria
deffes imnieħru l-Punent u spiċċajna fuq dil-gżira
xi wħud tawna x’nixorbu, oħrajn tathom ferneżija
il-lingwa nstemgħet familjari, ittantajt nagħmel stqarrija:
Jiena Musadebi Dauda mill-Kosta ta’ l-Avorju
ġejt biex nisirqilkom xogħolkom u niklilkom xi tarbija

Tefgħuni taħt tinda
kbira
tonda
Tawni larinġa qarsa
… … u sodda
ftit skomda
Saħnu l-irjus, xejru l-idejn
kien hemm min weġġa’
L-aħħar ċekċika rfajt għall-gwardjan tqil u agħmi
li bi tħarħira u b’difer twil isfar ippuntali
lejn toqba fil-grada u minnha jien parpart

Fittixt il-kenn, sibt flat fit-tielet sular ġo blokka l-Gżira
Sid il-kera wegħedni mhux ser jagħfasni jekk nagħmillu daqsxejn ta’ pjaċir żgħir
kwarta kollox
kull nhar ta’ Tnejn filgħaxija
xogħli mhux talli għamiltu tajjeb talli spiċċajt akkwistajt visa
niċċelebra mort fl-ewwel club li sibt, fil-bieb għamlu għalija:
Staqsejt għaliex
ma weġbunix
komplew jittimbraw id l-Olandiża

L-għada sbaħt il-Belt
fettilli għal tibdila
fil-bieb laqagħni b’sormha u l-pipa
qalli: Għalik m’għandna xejn, jien xrift lejn il-vetrina
u ntbaħt li ma’ l-iswed tassew ma jaqbel xejn

Sibt impjieg imħallas hażin nonġor il-ġebel ġo barriera
sfurzajt, tqanżaħt, il-bajd kissirt biex forsi ndawwar lira
sħabi għammduni mitejn darba iżda fl-aħħar laqgħuni
għax miksi bl-għabra tal-franka sirt abjad u issa lkoll drawni

Bis-saħħa ta’ Mawmettu sibt tfajla kerha iżda ħanina
tliet snin ilu żżewwiġna, ftit xhur wara waslet tarbija
għandha għajnejn ommha, imnieħer missierha
ta’ Muhammed l-imħabba, ta’ Kristu l-ħniena
u l-ewwel kelma li lissnet instemgħet Maltija
daqs l-erbgħa u sittin u d-disgħa u sebgħin

Il-bar ta' taħt il-knisja - (Mario Vella)

2007-07-09T15:08:00.000+02:00

Kant u mużika tal-Brikkuni

Fil-bar ta’ taħt il-knisja
jonxru ħwejjeġ tal-mistħija
u smajt li bintek tgħidx kemm tħobb tintelaq hemm

Fil-bar ta’ taħt il-knisja
belgħa tè tixroblok lira
iżda t-tazza qisha borma u tgħidx kemm tleqq!

L-irġiel ma jaqbdux nisa
in-nisa jonsbu għan-nisa
u meta jitbewsu spiss jolqtu x-xufftejn

Jiena noqgħod fuq li smajt
qħab u pirmli
issa għaxxaqna ’l Alla!
Xi ħniżrija ta’ nies għandna mas-saqajn

U Claire tilgħab bil-frenża
waqt li Elaine timlieha xemgħa
Gużè m’affordjax waħda u xorta xtaq tnejn
iċ-ċrieket issikkati madwar swaba’ inkallati
jinħallu mal-ħmura troxx fuq il-ħuġbejn

Fil-bar ta’ taħt il-knisja
jonxru ħwejjeġ tal-mistħija
u fuq sider bintek jaf issibni hemm

Fil-bar ta’ taħt il-knisja jiena mmur
naħqar il-pulmun u nbul fuq l-intellett

Fil-bar ta’ taħt il-knisja
kull dritta ssir milwija
u jekk kuċċarina tleqq ngħadduha b’deheb

Mur u oqgħod fuq li smajt
qħab u pirmli
issa għaxxaqna ’l Alla!
Xi ħniżrija ta’ nies għandna mas-saqajn

Il-poeti

2007-07-08T18:17:00.001+02:00

Mario Vella huwa l-eks kantant tal-grupp Rock Alternattiv Lumière. Bħalissa qiegħed imexxi l-grupp ferm interessanti Il-Brikkuni. Fil-fatt il-"poeżiji" tiegħu li jidhru f'dan il-ktieb huma liriki li oriġinarjament inkitbu sabiex jitkantaw. Huma versi stonkużi, li jdiehxu bla ma jdardru, u li għandhom mill-isfaċċataġni tat-troubadour Leonard Cohen.

Fittiex kontinwu ta' leħnu permezz tal-mużika, il-film u l-kitba, l-atteġġament poetiku ta' Alex Vella Gera huwa wieħed naturali u kważi inkonxjament teneru, bi kwalità mużikali li titnissel direttament mill-intensità taż-żgħożija, tal-maturità u tal-vjaġġ li jgħaqqadhom. Il-versi tiegħu jserrpu ħelu ħelu qishom ir-ragħaj u l-merħla, huma u jesploraw it-temi tas-safar u tad-distanzi ta' tizju li terraq qatigħ.

Kevin Saliba huwa traduttur u bloggej mill-ħawtiela, magħruf ukoll bħala l-Imżebbel. Bħalissa jinsab imħabbat jaqleb għall-Malti r-rumanz La Nausée ta' Jean Paul-Sartre. Il-poeżiji ta' Saliba, li jinkludu wkoll xi traduzzjonijiet, spiss jistħarrġu bosta temi filosofiċi perenni, u jitbandlu bejn l-ateiżmu kategoriku fuq naħa u t-traxxendenza spiritwali tat-tradizzjonijiet eżoteriċi fuq l-oħra. Il-versi tiegħu, li sikwit huma wkoll metriċi u alliterattivi, spiss jiftaqdu l-lessiku arkajku ta' l-ilsien Malti.

Antoine Cassar, li sa kważi sena ilu kien ukoll membru attiv fil-bloggosfera Maltija, f'dawn l-aħħar xhur qatagħha li jinxteħet b'ruħu u ġismu fuq esperiment multilingwi. Is-sunetti tiegħu, imsejħa wkoll mużajki, ġieli jinkludu sa sitt ilsna differenti. Xogħlu jittratta b'mod partikulari x-xewqa tal-ħelsien mill-ktajjen u mill-għeluq tal-ħajja kontemporanja, li donnu jduqu biss meta jsib ruħu mitluq fil-beraħ u fil-qawwa tan-natura.

Ċali Grima huwa aktarx l-iżjed wieħed eċċentriku minn dawn il-ħamsa. Huwa awtodittata Belti, personifikazzjoni spontanja tas-sogru poetiku. Il-versi tiegħu, li għandhom iżjed mill-bżieq milli mil-linka, ilebbtu dritti dritti qalb il-folla, ixxellerati, huma u jżarmaw il-loġika tal-lingwa qisu xejn sabiex jikxfu veritajiet moħbija. Vrusu jixprunaw fil-kuxjenza tal-qarrej ruxxmata xbihat imqanqla li ma jintesewx, bħal donnu Grima ħarbixhom sabiex jibqgħu stampati bħal timbri profondi ġol-moħħ.

Mosaics: A symphony of multilingual poetry24.08.07 - Feature ta' Marija Grech (Daily Star, Il-Kuwejt)

2005-09-04T23:27:00.000+02:00

Ikklikkja hawn biex taqra l-pdf, jew hawn biex taqra l-artiklu fuq is-sit tad-Daily Star.

Ġabra ġenwina ta' poeżija bil-Malti15.08.07 - Riċensjoni ta' Davida Flores (L-Orizzont)

2005-09-04T23:06:00.000+02:00

Ikklikkja hawn biex tara l-pdf

Ħbula stirati25.08.07 - Riċensjoni ta' Achille Mizzi (Il-Mument)

2005-09-04T21:55:00.000+02:00

Ħbula stirati huwa l-isem ta’ ġabra ta’ poeżiji li għadhom kemm ħarġu ħames awturi li, safejn naf jien, huma ġodda fix-xena letterarja, tneħħi xi wħud minnhom li għandhom xi poeżiji diġà mxandra ’l hawn u ’l hemm.

Kif ingħad fid-daħla qasira imma tassew interessanti għal din il-ġabra, l-isem jirreferixxi għall-ħabel stirat li nsibu fiċ-ċirklu tal-kummiedja. U tabilħaqq f’din il-ġabra nsibu bosta elementi taċ-ċirklu – insibu s-sogru u l-ardir taż-żgħożija li, għalkemm imħarrġa tajjeb u fl-aqwa tas-setgħat fiżiċi u mentali tagħha, tikkonfronta l-elementi permezz tal-bravado intellettwali, bl-erotiżmu spint u bl-isfidi għal dak kollu miżmum bħala stabbilit mill-ġenerazzjoniiet ta’ qabel. Insibu wkoll l-entużjasmu, l-immaġinazzjoni mixgħula u l-logħob bil-kliem.

Ħbula stirati mhux xogħol ta’ psewdo-poeti (li minnhom illum għandna ħafna) li kemm kemm jafu fejn toqgħod il-poeżija aħseb u ara kemm għandhom ħila jdommu l-kliem skond is-sengħa letterarja. Ħbula stirati, madankollu, mhux intiż għal dawk li jaħsbu li l-poeżija waqfet f’Dun Karm, Rużar Briffa u Karmenu Vassallo, bir-rispett kollu li dawn jixirqilhom.

Dan il-ktieb huwa eżempju tajjeb tal-poeżija moderna u post-moderna fejn il-kittieb jittama li jikseb valuri li m’għadhomx komunement aċċessibbli permezz tar-reliġjon u tal-filosofija. Hija poeżija essenzjalment eżistenzjalista li tipprova tfittex sensibbiltà ġdida biex tissielet mal-kriżi ta’ l-identità li tkidd lill-poeti fis-sitwazzjonijiet ta’ l-eżistenza... l-inċertezza, l-imħabba, il-ġibda/bruda lejn gżiritna, is-sess, in-normi tal-moralità jew in-nuqqas tagħhom f’kull individwu.

Fattur determinanti f’din il-kwalità ta’ poeżija huwa t-twarrib ta’ kull impożizzjoni, kull aljenazzjoni, kull kodiċi kulturali, kull awtorità immirata biex trażżan l-espressjoni tal-“jien” permezz ta’ l-arti, u l-ħajja libera. Dan huwa x-xogħol ta’ ħames poeti li, għad li m’humiex kollha ta’ l-istess kalibru, kollha għandhom xi jgħidu u kollha dak li għandhom x’jgħidu jafu jgħiduh.

MARIO VELLA jolqtok għall-ħila li biha jipproġetta l-individwalità tiegħu f’xogħlu, anke jekk għadu mhux deciż jiktibx “poeżija” inkella lirika biex titkanta. Forsi hu jkun l-ewwel wieħed li jistaqsi jekk din id-distinzjoni hemmx lokha. Vella għadda mit-triq li għaddew minnha tant kantawturi, bħal Jacques Prévert li għanna fil-kabarejiet ta’ Pariġi, u tant oħrajn li rnexxielhom jinfilsaw ruħhom fil-letteratura internazzjonali. Vella ma jpittirx il-poeżija tiegħu fuq il-ħarir bl-ilwien frivoli u sentimentali ta’ xi Boucher, imma fuq ix-xoqqa ħarxa daqs xkora. Il-pinzellati tiegħu mhux daqqiet delikati, imma goffi, kultant goffi apposta biex jidhru maskili, non-konformisti, boemi.

Dawn ivarjaw minn deskrizzjoni ta’ l-għatx spiritwali, bħal f’Ħaruf tal-ħrejjef, fejn jgħid:

għax minkejja li sejħet id-dinja fuq li sejħet, smewwietek nibqa’ nippreferi
xi mkien tibqa’ mnaqqxa x-xbiha persistenti ta’ bin l-umli mastrudaxxa

għall-erotiżmu sfrenat li nsibu fil-poeżija Ix-xewk u x-xwiek, fejn jgħid:

Missejt il-qiegħ
u kien hemm ħlewwa
fil-qiegħ
l-oħla ħlewwa.

Mario Vella ppreżenta t-taqsima tiegħu taħt l-isem Brim biex jagħti x’jifhem li dan xogħlu huwa riżultat ta’ ġestazzjoni, ta’ maturazzjoni li l-frott tagħha qiegħed f’idejna.

ALEX VELLA GERA huwa poeta żagħżugħ ieħor li ħalla ritratt bijografiku tiegħu f’dan il-ktieb taħt l-isem ta’ Farfettier li, wieħed jippresumi, jiġri wara l-farfett. X’inhu l-farfett ta’ Vella Gera? Il-poeżija ta’ Vella Gera għandha aktar min-nixxiegħa rqiqa li toħroġ tgelgel safja aktar milli tiżbroffa. Mhix vuċi affermattiva, stridenti li tobbliga lil min jisma’ jwaqqaf widnejh. Vella Gera ma jaqbdikx mill-pavru u jgħidlek “ejja xbin…”. Imma jisirqek ħelu ħelu… Waqtiet il-poeżija tiegħu hija bħal kameo li sforz iċ-ċokon umli tiegħu ma tintebaħx bi ġmielu mill-ewwel. Mhux il-poeta feroċi, għaliex l-ossessjoni tiegħu hija pjuttost dik li jiftakar wara ħolma konfuża iżda li tweġġgħu b’ħafna snanar, fejn l-istħajjil jisfa’ illużjoni, u t-tama tisfa wġigħ akbar.

Hekku kliem il-farfettier:

Għiduli, x’jifdal minni meta l-kaċċa tintemm?

Inkella s-sens ta’ nuqqas ta’ sodisfazzjoni li qatt ma jimtela minkejja l-ġiri wara l-ħolm:

…u xi ħsibt
li se ssib
met’erġajt qrib
il-qraba u tfulitek?

Madankollu f’ċerti waqtiet, il-fatt li l-ħolma tiegħu tidher sfukata wisq inaqqas mill-intensità tagħha bħala viżjoni letterarja.

KEVIN SALIBA m’għandux kantunieri: f’dak li jgħid u f’dak li jagħmel sikwit ifittex l-assoluti ’l fuq jew ’l isfel. Ferħan bil-medda li tagħtih l-espressjoni metaforika, bħal gidi għadu jitwieled u li sab li s-sema u l-art ma fihomx truf, għax hu għadu ma ħabat ma’ l-ebda skoll. Huwa faċli għal żagħżugħ li, bħal ħafna qablu, qaleb rasu fuq Nietzsche, ikkontempla x’qal Aldous Huxley fid-Doors of Perception meta dan ta’ l-aħħar daq ix-xaħxieħa ta’ l-LSD u qara dwar l-imħabba ħielsa, anke jekk mhux iġjenika sa barra (ara lil Moira Egan u lil Antonin Artaud), biex jesklama:

Għax fuq it-Tabor tlajna
ġgajta għatxana, ġgajta mxajtna
biex inxerrdu fjuri skuri
quddiem il-qabar t’alla.

Madankollu lil Kevin xorta waħda narawh fis-Summa Theosophica jmaħħaħ dwar il-baħħ ta’ kollox quddiem:

L-Assolut.
Dak il-prinċipju waħdani
li jwaħħad kull ħolqa tal-ħolqien,
bla bidu, bla qies, bla sies, bla tmiem.

Kevin Saliba spikka wkoll fil-ħila tiegħu bħala traduttur ta’ poeżiji ta’ ħaddieħor. Fil-lingwaġġ tiegħu hemm ċerti laqtiet, xi wħud minnhom pjuttost ġodda fil-Malti letterarju, li juru li hu tabilħaqq mgħallem f’dan ix-xogħol. Difatti huwa, flimkien ma’ tnejn oħra minn sħabu, jaħdem bħala traduttur ma’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni Ewropea.

ANTOINE CASSAR seddaq din il-ġabra b’sensiela interessanti ta’ poeżiji ‘multilingwi’. Meta qed ngħid multlingwi ma nfissirx li kull poeżija hi b’lingwa differenti, imma li kull poeżija hija msawra minn kliem b’diversi lingwi - stil li ġie mħaddem anke minn Ezra Pound. Dan l-istil ta’ kitba jista’ jissejjaħ soraismus u ġie mħaddem minn ftit awturi għalbiex jinkiseb l-effett ta’ ironija. Ħaddmuh fost oħrajn Ninu Cremona, Victor Fenech, Ġan Anton Vassallo u Frans Sammut. Dan l-istil jissejjaħ ukoll makkeroniku (ara Prof. O. Friggieri, Dizzjunarju ta’ Termini Letterarji). Sata’ Cassar, li kieku ma kienx poeta raffinat, kolt u ta’ ħila, għamel kakofonija sħiħa. Fil-fatt, Cassar inqeda bil-forma dejqa tas-sunett taljan biex damm ma’ xulxin b’mod pulit impressjonijiet, ideat, sentimenti, nostalġiji, espressjonijiet popolari u għajdut ieħor. Biex għamel dan uża mas-seba’ lingwi. Jiena għoddejt il-Malti, l-Ingliż, il-Franciż, il-Germaniż, iċ-Ċek, l-Ispanjol u l-Latin. Li hu ta’ l-għaġeb hu kif Cassar seħħlu jintreċċa dawn il-lingwi kollha flimkien b’tali mod li jidhru minsuġa f’xulxin bħal arazzi wieħed - jew mużajk kif, tabilħaqq, hu stess sejjaħ lit-taqsima tiegħu f’dan il-ktieb. Dawn il-komponenti mhux mixħutin bl-addoċċ imma fihom sekwenza poetika li turi li l-intenzjoni hi li l-kliem jaqdi s-sens u mhux il-kuntrarju. Din l-istrateġija żżid il-misteru u l-ambigwità tal-poeżija ta’ Cassar għax, kultant, la taf hux jitkellem bl-ironija, la taf hux bil-burlesk, inkella mill-banda l-oħra bl-akbar serjetà. Dan jagħmel il-poeżija aktar stimulanti. Ħaġa waħda hija ċerta - li l-poeta jirnexxilu joħroġ riflessjonijiet, xi drabi serji u profondi dwar l-eżistenza tiegħu nnifsu u tal-ħajja in ġenerali. Iżda dak li hu l-aktar impressjonanti, apparti l-għarfien tajjeb ħafna tal-lingwi u l-bagalja kulturali li tmur magħhom, Cassar għandu widna fina mhux biss għall-kelma jew l-espressjoni individwali meħuda fiha nfisha imma wkoll sensittività akuta għall-valur sonorju u pittoriku ta’ kull kelma.

Bħala eżempju sa niġbed din l-istrofa minn Ciao amore ciao:

Adagio, a tuo agio, il festeggiar d’un bacio,
tbissima lewn ix-xemx, turisti f’art il-ħolm,
arc-en-ciel, que tu es belle!, deux corps qui font une ombre,
si scioglie la mia lingua, e chiudo gli occhi, e taccio...

Wieħed josserva l-logħob bil-ħoss tal-kelma permezz tar-ripetizzjoni u tar-rima interna adagio, agio, bacio kif ukoll arc-en-ciel, que tu es belle! u l-onomatopeja arc-en-ciel, deux corps, chiudo gli occhi.

Dawn u oħrajn iġegħluk taqrahom u tarġa’ tixtarrhom. U xi ngħidu għal frażijiet oħra bħal?:

... ir-riħ li 'l bogħod ġie jtajrek
illejla niżżih ħajr, ô belle dame sans merci

U x’jidhirlek mid-definizzjoni ta’ Malti b’dan il-mod?:

Soy de una isla esmaltada, de un pueblo del sur

(bil-logħob fuq Malta u żmalt). Ikolli ngħid li f’daċ-ċirklu Cassar mhux biss is-saltimbank li jimxi fuq il-ħabel, imma l-prestiġjatur li jilgħab bil-kliem, qisu qed jilgħab bil-blalen fl-arja bla ma jwaqqa’ mank wieħed.

Nispiċċa b’espressjoni oħra mil-lingwaġġ taż-żgħażagħ. Osserva f’dan li ġej il-bumbardament fit-tieni vers – qisu taħbit ta’ qalb li tibqa’ tnaqqas mir-ritmu mgħaġġel wara l-att post-kojtali.

Eppoi, post-coital void. Sirt maħta, xaħma, tajn,
bobbing about unbuoyed in an ocean not mine…

Osserva l-aġġettivi li kollha kemm huma jridu jfissru xi ħaġa simili imma diversa... għajja, telqa, abnegazzjoni.

Kollox ma’ kollox, jidher li l-impatt ta’ l-atmosfera u l-valuri Ewropej fuq dan il-poeta u l-oħrajn sħabu huwa evidenti.

Bħala nota aħħarija u bla ebda relevanza għall-valur ta’ din ix-xorta ta’ poeżija, nixtieq nistaqsi: Għandha din il-poeżija tiġi kklassifikata bħala ‘poeżija maltija’ meta għandha proporzjon hekk kbir ta’ lingwi barranin?

L-aħħar poeta, imma mhux l-inqas, huwa ĊALI GRIMA, li għalkemm huwa awto-didatta f’dan il-qasam, madankollu jidher li terraq qatigħ fil-poeżija modernista. Insibu li l-poeti kollha hawn rappreżentati ddakkru b’influwenza qawwija mill-poeżija tal-bidu tas-seklu għoxrin, l-aktar dik Franciża. Iżda ħadd daqs Grima ma jidher li xorob mill-kurrenti tas-surrealiżmu li kien xandar Andrè Breton (1896-1966) fil-Manifesto tiegħu fl-1924. Konformi ma’ dan il-vanġelu, Grima jinqata’ mill-ħsieb loġiku u jintreħa fil-ħajja-ħolma, fejn kollox jista’ jkun possibli.

Ilbieraħ int sibt ċavetta
tal-ħġieġ u ftaħt bieb

u ringiela purtieri
tqal bid-dlam tal-memorja
neżżajthom waħda
waħda
u stajt narak mill-ħsieb
b’libsa inviżibbli tat-tieġ
jew fir-riħa blu ta’
l-isptar tistenna xi
farfett tal-laħam joħroġ minnek.

(minn Ħsieb/Ħolma)

Dan il-proċess isir b’awtomatiżmu psikiku u jippreżumi taħlil min-normi estetiċi u morali. Anzi għall-kuntrarju, Grima dan it-taħlil jistiednu u jogħxa fih. Din mhix xi attitudni ġdida fil-poeżija Maltija u ġiet imħaddma minn poeti tal-Moviment Qawmien Letterarju fis-sittinijiet. It-tneħħija tal-linearità loġika għandha l-iżvantaġġi tagħha... speċjalment f’idejn min ikun tari fl-estetika letterarja kif normalment mifhuma. Meta l-għarbiel kritiku jitwassa’ jibdew telgħin mill-inkonxju mhux l-anġli biss imma anke l-mostri. Għalhekk forsi l-bniedem darba ħolom is-sireni u s-satiri, nofshom bhejjem u nofshom bnedmin.

Ħbula stirati huwa ktieb li kull min għandu għal qalbu l-letteratura maltija m’għandux jonqos li jakkwista.

Il-volantun tat-tnedija

2005-08-20T20:52:00.001+02:00

Disinn tal-qoxra: Helga Portanier

Dancing on a tight rope04.08.07 - Riċensjoni ta' Stanley Borg (It-Times)

2004-08-21T18:20:00.000+02:00

When William Hazlitt wrote that "poetry relates to whatever gives immediate pleasure or pain in the human mind", he was referring to the classics and to Shakespeare, Milton and Spenser. Yet his pronouncement has kept its leaves green, capturing the poetry written more than a century later, with its hopelessness of such seemingly innocuous preoccupations as Prufrock's "I shall wear the bottoms of my trousers rolled" in T.S. Eliot's The Love Song of J. Alfred Prufrock, and shedding light on the verse written since.

That is what poetry is: Sketches of what surrounds us both from the outside and the inside; a sinewy, rather than muscular form which does not occupy the page like a novel does, but which echoes an eternity of the hidden thoughts and epiphanies that make us human.

Putting this human predicament in words is, as the introduction to Ħbula Stirati argues, a balancing act. The title of this poetry collection refers to the poet treading the delicate balance between pedantic obfuscation and saccharine-sweet, flowery language. Both extremes are ridiculous. Yet when the poet manages to walk the middle line, then that precarious balance is poetry. It is art.

The introduction is a confession that not all the poems in Ħbula Stirati work. At times, the poet tumbles on the hard ground, because in art, there is no safety net. Yet at others, the poet crosses to the other side of the tightrope, steps off and leaves the rope humming gently like a chord in perpetual motion, echoing poetry.

Ħbula Stirati is published by five poets, each with his own distinctive voice. The first section, entitled Brim, feeds off Mario Vella's tensions at being caught between the parochial, peeking-between-the-louvers mentality and the wider world outside, "sellem lill-blata u sebaħ fil-kontinent". Vella's verse is angry, spitting in the face of political correctness. And it is satirically delicious, as when, in L-Assedju ż-żghir, an illegal immigrant is finally accepted by the locals when he is covered in dust while working in a quarry.

In the second section, Il-farfettier, Alex Vella Gera is similarly disillusioned with an island where houses are built too close for comfort. Vella Gera's poems are published without a title, an act which removes any comfort that the reader would find in the clues a heading might give. And the recurring questions hint that Vella Gera treats being and other beings not as a problem, but a mystery which can only be partly investigated through words and the simple pleasures of "ir-ragħwa ċajtiera tal-baħar" and "kaligrafija ta' kwiekeb".

As attest titles such as Addio O Dio, Godscare and Summa Theosophica, Kevin Saliba's poetry, in the section entitled Ħġejjeġ, is at grips with the vertigo of love and life as translated through the philosophical conundrums of dasein, angst, death and the absurd, while rendering homage to Weininger, Nietzsche and Van Gogh. Too indebted to his primary sources, Saliba struggles to give his metaphors the kiss of life. When he does, however, his voice is to be listened to, especially in Is-Silenzju u Jien, where a non-dialogue with silence solicits an esse est percipi moment leading, in turn, to awareness of the self.

Antoine Cassar's multilingual poetry and the plurivocality of his verses, in his section entitled Mużajk, is the result of the endless possibilities that ensue when two or more languages are spun together. Poems like In città are confessional, touching, sensitive and linguistically witty evocations of displacement from and nostalgia for the south of Malta, with its "kċina tan-nanniet" in Lura and "la mer, cette grande lumière" in Azul. Muñeca checa speaks of loss, and love; a love that is based on the recognition of otherness and ultimate subjectivity.

In Illum qabel għada and Ex nihilo nihil fit, Cassar weaves French, Spanish, English, Italian and Maltese into one poem. The resulting verses are not a linguistic Babel. Rather, the poems are a layering of languages that widens the horizons of interpretation; a delicate balance of economy that achieves rhythm, rhyme and a movement towards completion or at least, as Cassar writes, to mark existence, before the eternal silence descends.

Central to Ċali Grima's poetry, in his section entitled Rota Roża, are the strong metaphors resonant of life, from the "il-porvli blu / tal-baħar" in Ix-xemx nieżla to "xfafar tad-demm" in U għaliex kollox perfett? It is the use of language as a cipher that, through a series of moments and childhood nostalgias, tries to explain the world and the act of writing poetry, which Grima aptly captures in the poem Kobba ġenn itwiha f'maktur u itfagħha fil-ġenna, especially in the line "Kewwistlek din il-poeżija għadha taħraq mill-istonku", a line that is an apt footnote to the anthology itself.

Stanley Borg, The Times of Malta

Ritratti

2004-08-20T21:28:00.001+02:00

B'ħajr lil Noel Tanti (Nigredo).

L-istennija għat-tnedija

Antoine Cassar jintroduċi s-serata

Antoine Cassar jilmenta n-nuqqas t'Alex Vella Gera

Kevin Saliba jaqra d-dedika Lillllllllllllllllllllllll....

Maria Grech Ganado taqra l-mużajk C'est la vie

Antoine Cassar jomgħod il-mument

Ċali Grima jisma' kelmtejn dwaru

Maria Grech Ganado togħxa bil-"porvli blu tal-baħar"

Kevin Saliba jilmaħ "farfett"

Mario Vella jwieżen "il-kejl"